Partenon, zlokalizowany na Akropolu w Atenach, to jedno z najważniejszych miejsc historycznych na świecie. Stanowi nie tylko symbol starożytnej Grecji, ale także niezrównany przykład klasycznej architektury. Jego niezwykła historia, od czasów starożytności po współczesność, wciąż przyciąga uwagę badaczy i turystów z całego globu.
Gdzie znajduje się Partenon?
Partenon jest centralnym punktem Akropolu, wzgórza w samym sercu Aten. Akropol dominuje nad miastem i jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji turystycznych w Grecji. W jego skład wchodzi kompleks świątyń, z których Partenon jest najbardziej znany i podziwiany.
Widoczny z dużej odległości, Partenon stanowił niegdyś wizytówkę potęgi Aten. Wzniesiony z białego marmuru pentelickiego, przyciągał uwagę nie tylko majestatycznym wyglądem, ale także precyzją wykonania detali architektonicznych. Partenon, jako peripteros, jest otoczony jednym rzędem kolumn, co czyni go wyjątkowym przykładem doryckiego porządku architektonicznego.
Jakie jest znaczenie Partenonu?
Partenon pełnił wiele funkcji, będąc nie tylko miejscem kultu, ale również symbolem bogactwa i potęgi Aten. Jego nazwa pochodzi od przydomka bogini Ateny – „Atena Partenos”, czyli Atena Dziewica. Choć nie pełnił typowych funkcji świątynnych, brakowało w nim bowiem ołtarza, to był miejscem przechowywania skarbca miasta.
W starożytnej Grecji świątynia była domem dla bogini Ateny, której monumentalny posąg, wykonany przez Fidiasza, był jednym z najcenniejszych dzieł sztuki. Statua ta, wysoka na około 12 metrów, była stworzona z kości słoniowej i złota, co dodatkowo podkreślało znaczenie Partenonu jako miejsca bogactwa i kultu.
Budowa i architektura Partenonu
Prace nad Partenonem rozpoczęły się w 447 roku p.n.e., a zakończono je w 432 roku p.n.e. Za projekt odpowiedzialni byli architekci Iktinos i Kallikrates, a nadzorem artystycznym zajmował się słynny rzeźbiarz Fidiasz. Budowla była wzniesiona w stylu doryckim, choć zawierała także elementy jońskie, co czyniło ją unikalnym dziełem sztuki architektonicznej.
Partenon imponuje swoimi rozmiarami: ma długość 69 metrów, szerokość 31 metrów oraz wysokość 17 metrów. Kolumnada składa się z 46 kolumn, z czego 17 znajduje się na dłuższych bokach, a 8 na krótszych. Świątynia była zdobiona licznymi rzeźbami, w tym metopami i fryzem partenońskim, które przedstawiały sceny z mitologii greckiej.
- Na froncie i tylnej części świątyni umieszczono po 8 kolumn.
- Wzdłuż dłuższych boków znalazło się po 17 kolumn.
- Świątynię otaczały metopy i fryz, na których przedstawiono m.in. sceny walk.
- Wnętrze podzielone było na dwa pomieszczenia, z których jedno mieściło posąg Ateny.
Jakie były dzieje Partenonu?
Partenon przeszedł przez wiele zawirowań historycznych. Po czasach świetności, w okresie rzymskim został przekształcony w kościół, a później, po zdobyciu Aten przez Turków, w meczet. W 1687 roku, podczas oblężenia przez Wenecjan, świątynia została poważnie zniszczona w wyniku eksplozji magazynu amunicji, którym stała się wówczas.
W XIX wieku wiele rzeźb i elementów dekoracyjnych Partenonu zostało wywiezionych do Anglii przez Thomasa Bruce’a, hrabiego Elgina. Dziś znane są one jako „marmury Elgina” i znajdują się w British Museum w Londynie. Pomimo zniszczeń, Partenon wciąż fascynuje swoją historią i architekturą.
Konserwacja i rekonstrukcja Partenonu
Od początku XIX wieku podejmowano liczne próby rekonstrukcji i konserwacji Partenonu. Pierwsze prace rekonstrukcyjne rozpoczął Nikolaos Balanos, lecz jego metody, jak użycie metalowych klamer, okazały się szkodliwe dla struktury. Dopiero pod koniec XX wieku rozpoczęto prace z użyciem trwałych materiałów, jak tytanowe klamry oraz marmur z oryginalnych kamieniołomów.
Obecnie Partenon jest pod opieką międzynarodowych zespołów badawczych i konserwatorskich. W 1987 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, co dodatkowo podkreśla jego znaczenie kulturowe i historyczne.
Partenon, mimo licznych zniszczeń, wciąż stanowi jedno z najbardziej imponujących osiągnięć architektury starożytnej i jest symbolem trwałości kultury greckiej.
Co możemy podziwiać dzisiaj?
Współczesny turysta ma możliwość zwiedzania Partenonu na Akropolu, choć dostęp do wnętrza świątyni jest ograniczony. Najlepiej podziwiać go z zewnątrz, gdzie wciąż można dostrzec majestatyczne kolumny i detale architektoniczne. Część rzeźb i dekoracji, które niegdyś zdobiły Partenon, znajduje się w Muzeum Akropolu w Atenach oraz w British Museum w Londynie.
Wizyta na Akropolu to nie tylko okazja do zobaczenia Partenonu, ale także do zanurzenia się w atmosferę starożytności, która wciąż emanuje z tego miejsca. Dla wielu turystów jest to doświadczenie niezapomniane, pozwalające na chwilę przenieść się w czasie do epoki świetności Aten.
- W Muzeum Akropolu można podziwiać m.in. zachowane metopy oraz fryz partenoński.
- Muzeum Brytyjskie w Londynie posiada część rzeźb, tzw. „marmury Elgina”.
- Zwiedzanie Akropolu to nie tylko Partenon, ale także inne zabytki, jak Erechtejon czy Propyleje.
- Warto zarezerwować bilety online, aby uniknąć kolejek i zapewnić sobie czas na spokojne zwiedzanie.
Co warto zapamietać?:
- Partenon, zlokalizowany na Akropolu w Atenach, jest symbolem starożytnej Grecji i przykładem klasycznej architektury.
- Budowla ma długość 69 m, szerokość 31 m i wysokość 17 m, z 46 kolumnami w stylu doryckim.
- Partenon był miejscem kultu bogini Ateny, a jego monumentalny posąg miał 12 m wysokości i był wykonany z kości słoniowej i złota.
- Obiekt przeszedł wiele zawirowań historycznych, w tym przekształcenia w kościół i meczet, oraz zniszczenia podczas oblężenia w 1687 roku.
- Partenon jest wpisany na listę UNESCO od 1987 roku i obecnie jest pod opieką międzynarodowych zespołów konserwatorskich.
